İklimlendirme en genel halde, konfor amacıyla insan, hayvan ve bitkilerin veya endüstriyel bir mamulün üretilmesi sırasında atmosferik şartların otomatik olarak kontrol altında tutulması işlemi olarak ifade edilir. Pratikte ise iklimlendirme, havanın ısıtılması, soğutulması, nemlendirilmesi veya neminin alınması bir başka deyişle şartlandırılması işlemine denir. İklimlendirme sistemlerinde amaç, insan hayvan ve bitkilerin dolayısıyla onların yaşarken, çalışırken veya herhangi bir anlarında kendilerini rahat hissedecekleri ortamların sağlanması ve endüstriyel bir mamulün üretilmesi sırasında, mamulün istenen özelliklerde üretilmesi için gerekli olan atmosferik şartların sağlanması olarak izah edilebilir.

    Klima vücudun gerçekleştirmekte zorlandığı anlarda, vücut ve bulunulan ortamın ısıları arasındaki dengeyi sağlar, nem oranını düzenler, kirli havayı temizler. Sağlıklı bir insanda olması gereken 37 derecelik vücut sıcaklığı da bu ısı transferi sayesinde muhafaza edilir. Soğuk ortamlarda insan vücudu ürettiğinden daha fazla ısı kaybeder. Sıcak ortamlarda ise vücuttaki artık ısının dışarıya atılmasında zorluk yaşanır. Bunu kolaylaştırmak için vücut terlemeye başlar. Biriken ter buharlaştıkça vücuttan ısı çeker ve vücut serinler. Yaşanılan ortamın konforlu olması için genellikle 22-27 derecelik bir sıcaklık, % 40-60’lık bir nisbi nem oranı idealdir. İşte klima cihazları her mevsim ve her koşulda, sağlıklı bir ısı, dengeli nem oranı ve temiz bir hava solumamızı sağlarlar.

    Split klima güncel yaşamımızda en sık kullanılan klima türü olup, İç ortamda ısı alışverişi yapan iç ünite ve dış ortamda ısı alışverişi yapan dış üniteden oluşur. Bu iki ünite arasında soğutucu akışkan akışını ve sinyal alışverişini sağlayan bakır boru ve elektrik tesisatı bulunur. İki ayrı birimden oluşan bu sisteme split sistem denmektedir.

    Klima cihazının en basit olanı, soğutucu, akışkan ve uçucu bir sıvıdan oluşur. Sıvı, bir buharlaştırıcı boru demetinin içinden geçirilir. Hava da bu boruların arasında dolaştırılır. Sıvı boruların içinde buharlaşır ve bu arada havadaki ısıyı soğutur. Soğuyan hava doyma noktasına ulaşınca, içerdiği nem, boru demetinin üst bölümüne yerleştirilmiş kanatçıklarla yoğunlaşır. Böylece su kanatçıklardan aşağı akarak süzülür. Soğutulmuş ve nemi alınmış olan hava ise bir üfleyici ile odaya geri verilir. Öte yandan buharlaşan soğutucu akışkan bir kompresöre alınarak sıkıştırılır ve bir yoğunlaştırıcı boru demetine beslenir. Bu borular, odanın dışındaki havayla temas halindedir. Soğutucu akışkan burada tekrar yoğunlaşarak sıvılaşır ve odanın içinden soğuttuğu ısıyı dışarı verir. Böylece sıcak havayı dışarı atan sıvı, tekrar buharlaştırıcı borularına girerek soğutma işlemini sürdürür. Bazı klimalarda ters işlevli iki ayrı boru demeti bulunur ve böylece yarı kapalı bölmeyi yazın soğutan cihaz kışın ısıtır. Bu tür bir cihaza “heat pump (ısı pompası)” denir.

    Btu, British Council Unit sözcüklerinin baş harflerinden oluşur. Klimaların kapasitelerini gösteren İngiliz birim sistemidir.

    Inverter klima Oda yüküne bağlı olarak kompresör devrini kontrol edip soğutma/ısıtma kapasitesini değiştirebilen klimadır.

   

    R410A soğutma sistemlerinde kullanılan yeni bir soğutucu akışkandır. Şuan Türkiye klima pazarında sıklıkla kullanılan R22 gazınında dahil olduğu HCFC’lerin Ozon tabakasına verdikleri zarardan ötürü Montreal Protokolü ile global olarak üretim ve kullanımına yönelik birtakım sınırlamalar getirilmiştir. HCFC’lere alternatif olarak HFC’ler (hydrofluorocarbon) geliştirilmiştir. R410A ve R407C gibi yeni soğutucular oda tipi klimalarda ve paket tipi klimalarda kullanılmaya başlanmıştır.R410A ozon tüketim katsayısının sıfır oluşu ile çevreye dost bir gazdır.

    Enerji verimliliği ölçüsü C.O.P ve E.E.R değerleri ile belirtilir. Tüm klimalar ısıtma ve soğutma işlevini yerine getirirken belirli bir oranda elektrik enerjisi harcamaktadır.İşte bu noktada bir klimanın ne kadar verimli olduğunu anlamak için performans katsayısı anlamına gelen C.O.P değerine ve elektrik verimliliği anlamına gelen E.E.R değerlerine bakmak gerekir. EER değeri, soğutma kapasitesinin (Watt) soğutmada harcadığı elektrik enerjisine (Watt) bölümü ile bulunmakta, COP değeri ise ısıtma kapasitesinin (Watt) ısıtma da harcadığı elektrik enerjisine (Watt) bölümü ile bulunmaktadır.

    Multi split- çoklu split anlamına gelmekte olup, birebir split klimalarda olduğu gibi bir tek dış ünitesi bulunmakta buna karşılık birden fazla iç ünite bu tek dış üniteye bağlanmaktadır. Böylece dış ünitelerin yerleştirilmesinden doğacak yer sıkıntısı ya da bina dışında oluşacak çirkin görüntü önlemektedir. Her bir oda birbirinden bağımsız kontrol edilebilmektedir. Klima Sistemlerinde , 1 dış üniteye 2 -3-4 ve 8 adete kadar iç ünite bağlanabilen çeşitli multi sistem seçenekleri bulunmaktadır.

    VRF sistem, yani Variable Refrigerant Flow (Değişken Soğutucu Debili Sistem), günümüz akıllı binalarının ihtiyacını tam olarak karşılayabilmek amacıyla geliştirilen bir sistemdir. Modüler yapısıyla çok katlı bir binadan , bir tek villaya kadar her türlü yapıda tam bağımsız kontrol imkanı vermektedir. Inverter teknolojisi ve değişken gaz debisi ile enerji tasarrufunu sağlamaktadır.

· Üretici ve ithalatçı firma iyi seçilmeli

· Konusunda uzman ve servis ağı yaygın yetkili bir teknik servis seçilmeli

· Yedek parça güvencesi olmalı

· Satın alınacak klima sessiz, enerji verimliliği yüksek, geliştirilmiş teknik özelliklere sahip olmalı

· Fiyat değerlendirmesinde montaj ücreti dikkate alınmalı

· Teknik servis tarafından klima kullanılacak mekanda keşif yapılmalı

· Klima kapasitesi doğru hesaplanmalı

cihazı tipi doğru seçilmeli (duvar-yer veya tavan split)

· Montaj yeri doğru seçilmeli

· Mekanın bulunduğu coğrafi bölge, mekanın güneş alma durumu, mekanın izolasyonu, mekandaki kişi sayısı, mekanın çatı kat ya da ara kat olması, mekanın elektrik yükü seçilecek klima cihazının modelini ve kapasitesini doğrudan etkilemektedir.

    Catechin anti-viral ve anti-oksidan etkiye sahip yeşil çayda bulunan bir bioflavonoid dir.Bu faydalarına ek olarak Catechin mükemmel koku giderme karakterine sahiptir . Bu nedenle Mitsubishi Electric sadece hava kalitesini yükseltmek için değil aynı zamanda bakteri ve virüslerin oda içine yayılmasını engellemek amacı ile bu maddeyi klimaların hava filtrelerinde kullanmayı seçmiştir. Filtre çıkarılıp düzenli olarak temizlendiği müddetçe koku giderme özelliği 10 yıl boyunca devam eder. Tüm duvar tipi modelleri Catechin Filtre ye sahip olup, yer/tavan tipi modeller opsiyonel koku giderici ve hava temizleme filtrelerine sahiptir.

    Klimanın tekrar yerleştirilmesi özel bilgi ve beceri gerektirir. Taşınma, model ve yer değişimi için yetkili servislerimizle görüşmelisiniz.

    Örneğin kış aylarında hiç çalıştırmadığınız klimanızı, kullanmaya başlamadan önce dış ünitenin durduğu yeri , standın bozulmadığını ve aşınmadığını kontrol edin. Toprak hattı bağlantısının sağlam olduğunu kontrol edin. İç ve dış ünitenin hava çıkış ve girişlerinin kapalı olmadığını kontrol edin.

    Yumuşak nemli bir bezle ön paneli silebilirsiniz. İstenirse panel yıkanabilir, ancak yıkandıktan sonra bezle kurulanıp; gölgede kurutulduktan sonra yerine takılmalıdır.

    Klima çalıştırılırken kapılar ve pencereler kapalı olmalıdır. Dışarıdan gelecek hava akımları klimanın verimsiz çalışmasına neden olur.

    Dış ünitenin önünün açık olmasına dikkat edilmelidir. Dış ünite güvenilir ağırlığı taşıyabilecek ve titreşimi arttırmayacak bir yere konmalıdır. Dış üniteden boşalan havanın ve drenaj sesinin komşuları rahatsız etmeyeceği yerler seçilmelidir.

    Herhangi bir hacim içerisindeki havanın istenen şartlara uygun olarak sıcaklığını, nemini, filtrasyonunu ve oda içerindeki dağılış ve hareketini ve değişimini aynı anda otomatik olarak kontrol altına almaktır.

    İklimlendirme, sadece insanların bulunduğu alanlardaki konforu sağlamak ve sağlığını korumak için yapılmaz. Bazı endüstri kollarının verimli ve sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi için iklimlendirmeye zorunlu ihtiyaç vardır. Tekstil, gıda, kimya ve ilaç sanayi bu kollardan birkaçını teşkil eder. Ayrıca hastanelerdeki yoğun bakım ve ameliyathaneler, sinema, tiyatro ve konferans salonları gibi benzeri yerlerin klimatize edilmesi gerekir. Aksi halde klimatize edilmeyen bu hacimlerde oturmak ve çalışmak sağlıklı ve verimli olamaz.

    Proses tipi klima santrallerinde iç ve dış hava şartlarına bağlı olarak her an nem arttırmaya da ihtiyaç olabilir. Nemi arttırmak için klima santrali içinde ayrıca bir nemlendirici üniteye ihtiyaç vardır. İnsanların konforunu ve sağlığını korumak amacıyla yapılan santrallerde ise genel olarak nemlendirici üniteye ihtiyaç yoktur. Aksine, yaz klimasının yapıldığı yerlerde insanlardan dolayı ortamın nemi daha yüksek olacağından bu nemin istenen seviyeye getirilmesi için alınması gerekir. Klima olarak adlandırılan sistemde ısıtma, soğutma, nemlendirme ve nem alma faktörleri isteğe göre kontrol altına alınabiliyorsa bu ortam klimalı ortam olarak adlandırılır. Bunlardan biri, istenildiği halde, kontrol altına alınamıyorsa bu ortamın iklimlendirildiği söylenemez. Çağımızda iklimlendirme konfor olmaktan çıkmış olup, ihtiyaç haline gelmiştir. Klima edilen ortamın nemi azaldıkça havadaki oksijen miktarı artacaktır. Bu nedenle solunum yetersizliği çeken insanların bulunduğu yerlerde ve evlerde klima zaruri bir ihtiyaçtır. Havadaki nemin alınarak oksijen zenginleşmesine sebep olan klima, konutlarda yaşayanların memnuniyetini arttırmış olup, sistemin konutlar bazındaki uygulama alanlarını genişletmiştir.

    Arap yarımadasından mikrop dolu hava İç Anadolu ve hatta İstanbul’a doğru yol almaktadır. Hürriyet 1/10/2002 tarihindeki manşet...

Bulunduğunuz iş ortamında hava kalitesi neleri etkiliyor ?

• Bina sakinlerinin ve misafirlerin sağlığı ve çalışanların verimliliği,

• Müşteri memnuniyeti ,

• Cihazların ve özellikle bilgisayarların sorunsuz çalışması ,

• İş karlılığı .

    Klima , havadaki tanecikleri geniş alana yayar. Bakterileri geniş alana dağıtır.;

Değişim; Ticari alanlarda eşya ve insan giriş çıkışı fazlaysa yada havalandırma yapılıyorsa ; dışarıdan gelen havanın filtre edilmesi , hava kalitesini artıran en iyi yöntem değildir. Değiştirmek hem pahalıdır, hem de en doğru çözüm değildir. Ticari alanlarda pasif filtreler standartlaşmıştır. Bu yerlerde büyük klima cihazlarının kullanma zorunluluğundan dolayı , havada asılı büyük tanecikleri yakalayan filtreler konulur. Bunun iki yetersizliği vardır. İlki; hava kalitesini arttırmasının tersine , hava kalitesini alt seviyelere düşürmesi , diğeri ise mikrop veya bakteri kaynağı varsa bunu diğer taraflara taşımasıdır.

Mikro organizmalar , evlerimizde yaşar ve çoğalırlar. İnsanların yaşayabileceği ortamlarda bulunurlar. Halılarda , ev eşyalarında , koltuklarda , yastıklarımızda ve yataklarımızda ürerler. Bu tanecikler soluduğumuz havada asılı olarak bulunurlar. Tozlar, sporlar, polenler, ev hayvanı döküntüleri ve bakteriler sürekli evinizin içindeki havada dolaşırlar ve bunları solumak zorunda kalırız.

    Havada hissedilen 300 den fazla gaz , toksin ve koku çeşidi vardır. Benzin, ozon , nikotin ve kloroform gibi gazlar uzun vadede ciddi hastalıklara neden olurlar. Ayrıca boya kokusu , mobilya cilası , kuru temizlemeden gelen elbise , hava kokusunu değiştiren spreyler , ocakta yanan LPG , ertesi güne kalan kızartma kokuları ve daha niceleri vücutlarımıza sürekli saldırı halinde olan sağlık düşmanlarımızdır.

Hapşırma , aksırma , kaşınan gözler, tıkanan burun , baş ağrısı (%95’i kirli havadandır) öksürme gibi hastalık başlangıcı belirtileri gösterir. Eşya üzerine daha fazla toz olmasıyla da anlaşılır.

    Daha temiz hava , taze hava , iç açıcı kokan bir kapalı ortam havası , yüzeylerde daha az toz ve en önemlisi daha güzel bir gece uykusu...

Daha temiz , sağlıklı hava oluşumunun anahtarı çok kolaydır. Ailenizin ve sizin soluduğunuz havadan zararlı tanecikleri ve kimyasal maddeleri yok etmek..Bunun için etkin hava filitrasyonu gerekir. Ortamın havası , filtreden geçirilmelidir. Hava filtreden ne kadar fazla geçerse o kadar temizlenir. Filtre ne kadar kaliteli ve gereken sertifikalara sahip nitelikteyse , hava o kadar temiz olur.

150 m2 bir ticari alanda hava kalitesi artırılması isteniliyor.

Önce bunun hacmi bulunur. = 150 x 3 = 450 m³ temizlenmesi gereken hacim.

Hava filtrasyonu da saatte 12 hava değişimi olarak hesaplanır.

Dolayısı ile örneğimizde ,

450 x 12 = 5400 m3 / h hava debisine ihtiyaç vardır. Bu tür mekanlarda en az iki adet 3000 m3/h kapasitesiyle filtre edilebilen bir sistem seçilmelidir. ( ne kadar filtre kaynağı varsa , o kadar homojen olur.)

4 x 5 = 20 m2 bir odada , 0,3 mikron altı %99 hava filtreleme isteniliyor.

Hacim = 20x 2,7 = 54 m³

Saatte hava değişimi = 6 dakikada temizlenmelidir varsayımıyla 10 hava değişimi esas alınır.

Hava debisi = 54 x 10 = 540 m3/h

Seçilen cihaz 600 m3/h ten az olmamalıdır.

Filtresi; elektrostatik panel filtre veya torba filtre olmalıdır.

Önemli Not.... Ozon kaynaklı filtreyi kesinlikle kullanmayın!....

Türkiye’de birçok kuruluş bu maddeyi hava filtresi şekliyle piyasaya satmaktadır. Buna karşı yasal mücadele bugünün Türkiye’sin de yetersiz kalmaktadır. AB ve ABD de bu madde yasaktır.

Filtrenin önce ne amaçla kullanılacağı tespit edilmelidir.

Ofis için kullanılacaksa , sigara içme oranı , mevcut toz kaynakları , taze havanın durumu ve diğer tüm koşullar incelenmeli ve genellikle 0,3 tanecikleri yakalayan pasif filtreli sistemler tercih edilmelidir. Ev için kullanılacak filtreler , standart koşullar için kullanılan aktif karbonlu filtreler olabilir.

Astım , bronşit veya diğer solunum problemi olan kişilere , elektrostatik panel filtre tavsiye edilir.

Lokal ve sigara çok içilen yerlerde , havalandırmanın yanında elektrostatik panel ya da elektrostatik plaka filtreleri öneririz. Hastanelere , bakteri ve polenleri yok eden karbon ya da bir üst düzeydeki elektrostatik filtre öneririz. Ameliyathanelerde , HEPA filtreler kullanılmalıdır. HEPA filtrelerin , kirlendiğinde vakit geçirmeksizin değişmesi gerekir. Çok küçük tanecikleri yakalaması ve uzun ömürlü olabilmesi için torba filtre ve ön filtre kullanılması yararlıdır. Bu tür yerlerde havanın tekrar sirküle edilmesi sakıncalıdır.

    Pasif filtreler kullanılacaksa , torba kaset tipi yüksek verimli filtreler kullanılmalıdır. Seçim için tamamen uzman mühendislere danışılmalıdır. Zira , uzman mühendisler , hava miktarını , filtre kirlenmesinden dolayı filtre hava direncini hesaplar ve en ekonomik sistemi , ve enerjide en az sarfiyatı olan fanı seçer. Sağlıklı ortam, temiz hava , ekonomik ve doğru çözüm ancak uzman mühendisler rehberliğinde sağlanır. 0,3 mikron ve yukarısında tane çaplarını %97 oranla yakalamak isteniyorsa , pasif filtreler , bu değerin üstünde ancak kimyasal zerrecikler varsa aktif karbon filtreler seçilmelidir. Bu değerin altına gidilecekse , yani %97’nin üstünde hava kalitesi isteniyorsa torba filtreler ve HEPA filtreler kullanılmalıdır. Değişken süzme ihtiyacından dolayı değişik hız yada kombinasyon olmalıdır.

Daima daha ekonomik filtre kullanılmalıdır. Piyasada bulunan filtre cihazlarını almadan önce bu işin uzmanına sorun. Nemlendirme de isteniyorsa ikisini bir arada bulunduran sistemler vardır. Solunum sağlığı problemleri olan kişiler , duvar tipi split klima ortamından uzaklaşmalıdırlar.

• Evlerimizin içindeki hava dışındaki havadan 2-5 kez daha kirlidir.

• Yılda yaklaşık 6000’e yakın ölüm , kapalı ortam hava kirliliğinden olmaktadır.

• Birçok insan zamanının %90’ını iç ortamlarda ve bunun yarısını da evlerinde geçirirler.